<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="es">
	<id>https://www.ecured.cu/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Itz%C3%A1</id>
	<title>Itzá - Historial de revisiones</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://www.ecured.cu/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Itz%C3%A1"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.ecured.cu/index.php?title=Itz%C3%A1&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-16T09:45:13Z</updated>
	<subtitle>Historial de revisiones para esta página en el wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.31.16</generator>
	<entry>
		<id>https://www.ecured.cu/index.php?title=Itz%C3%A1&amp;diff=3912779&amp;oldid=prev</id>
		<title>Ignacio bosquetecnológicocmg en 10:04 11 abr 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.ecured.cu/index.php?title=Itz%C3%A1&amp;diff=3912779&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-11T10:04:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Revisión anterior&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Revisión del 10:04 11 abr 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l19&quot; &gt;Línea 19:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Línea 19:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''Itzá o Itzaes.''' Grupo de pobladores que llegó a la [[península de Yucatán]] desde las costas orientales y a su paso hacia el [[Golfo de México]] establecieron la que sería su capital para luego hacer lo mismo con otros centros como : Izamal, T’Hó (hoy Mérida), Motul o Champotón. Los itzáes o chanes vivieron en [[Chichén Itzá]] del [[525]] al [[692]] d.C. El nombre podría derivarse de un &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;gran cenote o &lt;/del&gt;pozo natural que &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;suministraba &lt;/del&gt;agua dulce y que &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;sirvió de ancla para radicarse &lt;/del&gt;allí, en un territorio donde no hay ríos.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''Itzá o Itzaes.''' Grupo de pobladores que llegó a la [[península de Yucatán]] desde las costas orientales y a su paso hacia el [[Golfo de México]] establecieron la que sería su capital para luego hacer lo mismo con otros centros como : Izamal, T’Hó (hoy Mérida), Motul o Champotón. Los itzáes o chanes vivieron en [[Chichén Itzá]] del [[525]] al [[692]] d.C. El nombre podría derivarse de un pozo natural que &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;proporcionaba &lt;/ins&gt;agua dulce y que &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;motivó a que se radicaran &lt;/ins&gt;allí, en un territorio donde no hay ríos.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Etimología del nombre==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Etimología del nombre==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wiki1:diff::1.12:old-3912771:rev-3912779 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Ignacio bosquetecnológicocmg</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.ecured.cu/index.php?title=Itz%C3%A1&amp;diff=3912771&amp;oldid=prev</id>
		<title>Ignacio bosquetecnológicocmg: /* Su final */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.ecured.cu/index.php?title=Itz%C3%A1&amp;diff=3912771&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-11T09:58:47Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;‎&lt;span dir=&quot;auto&quot;&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Su final&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Revisión anterior&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Revisión del 09:58 11 abr 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l31&quot; &gt;Línea 31:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Línea 31:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Su final==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Su final==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Casi un siglo después, en [[1618]] los [[franciscanos]] llegaron al Petén guatemalteco para [[evangelizar]] a los itzáes y se encontraron&amp;#160; con que adoraban a un caballo de madera. Finalmente, los itzáes fueron conquistados por las tropas de [[Martín de Ursúa]] en el año [[1697]]. Hay una hipótesis que establece que los Itzá han sido identificados como pertenecientes al grupo de los [[putunes]] pero en realidad la misma no ha podido ser comprobada.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Casi un siglo después, en [[1618]] los [[franciscanos]] llegaron al Petén guatemalteco para [[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Evangelismo|&lt;/ins&gt;evangelizar]] a los itzáes y se encontraron&amp;#160; con que adoraban a un caballo de madera. Finalmente, los itzáes fueron conquistados por las tropas de [[Martín de Ursúa]] en el año [[1697]]. Hay una hipótesis que establece que los Itzá han sido identificados como pertenecientes al grupo de los [[putunes]] pero en realidad la misma no ha podido ser comprobada.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Véase también==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Véase también==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wiki1:diff::1.12:old-3912768:rev-3912771 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Ignacio bosquetecnológicocmg</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.ecured.cu/index.php?title=Itz%C3%A1&amp;diff=3912768&amp;oldid=prev</id>
		<title>Ignacio bosquetecnológicocmg: Página creada con «{{Ficha de pueblo antiguo |nombre      = Itzá o Itzaes |subtítulo   =  |mapa        = Itzámayas.jpg |mapa tamaño =  |mapa pie    =  |periodo     = Del 525 al 692 d.C. |…»</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.ecured.cu/index.php?title=Itz%C3%A1&amp;diff=3912768&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-04-11T09:56:47Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Página creada con «{{Ficha de pueblo antiguo |nombre      = Itzá o Itzaes |subtítulo   =  |mapa        = Itzámayas.jpg |mapa tamaño =  |mapa pie    =  |periodo     = Del 525 al 692 d.C. |…»&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Página nueva&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Ficha de pueblo antiguo&lt;br /&gt;
|nombre      = Itzá o Itzaes&lt;br /&gt;
|subtítulo   = &lt;br /&gt;
|mapa        = Itzámayas.jpg&lt;br /&gt;
|mapa tamaño = &lt;br /&gt;
|mapa pie    = &lt;br /&gt;
|periodo     = Del 525 al 692 d.C.&lt;br /&gt;
|etnia       = Maya &lt;br /&gt;
|idioma      = Maya &lt;br /&gt;
|ciudades    = Chichen Itzá&lt;br /&gt;
|región      = Golfo de México&lt;br /&gt;
|correspondencia = &lt;br /&gt;
|reyes       =  Ah Kaan Ek (Canek)&lt;br /&gt;
|tipo_superior_X = &lt;br /&gt;
|superior_X  = &lt;br /&gt;
|fronteras   = &lt;br /&gt;
|relacionado = Con los toltecas&lt;br /&gt;
|notas       = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Itzá o Itzaes.''' Grupo de pobladores que llegó a la [[península de Yucatán]] desde las costas orientales y a su paso hacia el [[Golfo de México]] establecieron la que sería su capital para luego hacer lo mismo con otros centros como : Izamal, T’Hó (hoy Mérida), Motul o Champotón. Los itzáes o chanes vivieron en [[Chichén Itzá]] del [[525]] al [[692]] d.C. El nombre podría derivarse de un gran cenote o pozo natural que suministraba agua dulce y que sirvió de ancla para radicarse allí, en un territorio donde no hay ríos.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Etimología del nombre==&lt;br /&gt;
Los itzá o itzaes (en [[maya]]: Itzá, ‘adivino del agua’); según [[Alfredo Barrera Vásquez]] la voz itzá está conformada por dos elementos its + a' o Ha'. El primero, itz, lo tomamos por adivino o mago y a' por agua. Itzá, itsá, pues, se traduce por adivino-del-agua&amp;quot;. Otros estudiosos señalan que también podría traducirse &amp;quot;aguas encantadas&amp;quot; y que este pudo haber sido el nombre del [[Lago Petén Itzá]] aún antes de la formación del pueblo Itzá.​ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Vivieron bajo la influencia de los [[toltecas]]==&lt;br /&gt;
El pueblo de los itzáes vivió la influencia de los toltecas, imperio poderoso de su tiempo, al adoptar al dios [[Quetzalcoatl]] y transformarlo en el todopoderoso [[Kukulkán]], a quien dedicaron la [[Gran Pirámide de Chichen-Itzá]], que junto con El Castillo y el Templo de los Guerreros, constituyen el corazón del [[complejo Chichén-Itzá]], el cual es [[Patrimonio de la Humanidad]] desde [[1988]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Largo peregrinaje==&lt;br /&gt;
Parece ser que los itzáes fueron desplazados hacia el [[siglo X]] y vivieron un largo [[peregrinaje]] por distintos rincones de Yucatán para luego establecerse en [[Petén]], hoy [[Guatemala]]. Pero hasta allí llegó también la mano de [[Hernán Cortés]] y sus fuerzas, a las que temían hasta el extremo. En una oportunidad, hacia el [[1525]], durante una “visita” del hombre blanco quedó un [[caballo]] moribundo en terreno de los itzáes a su cuidado. La bestia falleció a pesar de los cuidados. Ante el temor de las represalias contra su pueblo por la muerte del caballo, los iztáes construyeron una copia en madera del mismo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Su final==&lt;br /&gt;
Casi un siglo después, en [[1618]] los [[franciscanos]] llegaron al Petén guatemalteco para [[evangelizar]] a los itzáes y se encontraron  con que adoraban a un caballo de madera. Finalmente, los itzáes fueron conquistados por las tropas de [[Martín de Ursúa]] en el año [[1697]]. Hay una hipótesis que establece que los Itzá han sido identificados como pertenecientes al grupo de los [[putunes]] pero en realidad la misma no ha podido ser comprobada.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Véase también==&lt;br /&gt;
* [[Cacicazgos mayas en Yucatán]]&lt;br /&gt;
* [[Historia de Yucatán]]&lt;br /&gt;
* [[Descubrimiento de Yucatán]]&lt;br /&gt;
* [[Conquista de Yucatán]]&lt;br /&gt;
* [[Couoh]]&lt;br /&gt;
* [[Kuchkabal]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bibliografía ==&lt;br /&gt;
* http://www.wayeb.org/download/resources/landa.pdf &lt;br /&gt;
* http://books.google.com.mx/books?id=PeOWl54Mt7UC&lt;br /&gt;
* http://www.famsi.org/reports/96072/cogolludtm11a.htm &lt;br /&gt;
* https://www.diariodelviajero.com/america/que-significa-chichen-itza&lt;br /&gt;
* https://es.wikipedia.org/wiki/Itz%C3%A1&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Categoría:Pueblos mayenses]]&lt;br /&gt;
[[Categoría:Cacicazgos mayas de Yucatán]]&lt;br /&gt;
[[Categoría:Historia del estado de Yucatán]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Ignacio bosquetecnológicocmg</name></author>
		
	</entry>
</feed>